Mensahe ni Senadora Loren Legarda | PAGLULUNSAD NG ATLAS AT MAPANG MGA WIKA NG PILIPINAS

Noong 2016, inilabas ng KWF ang Atlas ng mga Wika ng Pilipinas, isang aklat na naglalaman ng mga batayang datos sa mga wika ng Pilipinas, pati na rin ang opisyal na listahan ng mga ito. Sa kabuoan, nakapagtala sa Atlas ng 130 na mga wika ng Pilipinas.

Ang Atlas at Mapa ng mga Wika sa Pilipinas ay mula sa proyekyong BALIDASYON NG MGA WIKA NG PILIPINAS na naglalayong makakalap ng naisapanahon ang datos hinggil sa mga wika sa Pilipinas. Tumutugon ang proyekto sa ikalawang haligi ng aspirasyong pangwika ng KWF—ang Yamang-Wika (Language Repository) na may layuning patuluyang makapag-ambag ng mga kritikal na saliksik na nagpapamalas ng mataas na pamantayang metodolohikal sa pangangalap ng impormasyon at dokumentasyong magiging batayan sa pagapapayabong sa mga nanganganib na maglahong wika sa bansa.

Ang proyektong BALIDASYON NG MGA WIKA NG PILIPINAS na nasa ilalim ng tangkilik ng inyong lingkod ay hangaring maresolba ang magkaibang bilang ng wika sa bansa. At para maisagawa ito, kailangan ng karagdagang pananaliksik at balidasyon ng mga datos sa pagsusuri ng pagkakaiba ng wika at wikain. Sa libro ni Chambers at Trudgill na Dialectology (1980), binanggit nila na may apat na batayan para matukoy kung ang dalawang wikain ay maituturing na magkahiwalay na wika o hindi. Ang mga batayang ito ay: 1) sosyo-politikal na identidad ng komunidad, 2) kapuwa pagkakaintindihan (mutual intelligibility) ng mga komunidad, 3) pagkakatulad ng mga salita o leksikong (lexical similarity) ginagamit ng mga komunidad, at 4) ang gramatika ng pananalitâ ng mga komunidad. Ang magkakaibang bigat at pag-unawa sa mga batayang ito ng iba-ibang institusyon at mananaliksik ay kadalasang nauuwi sa magkakaibang dami ng naitatalang mga wika.

Kaya noong 2020, sinimulan ng KWF ang pagsasaliksik sa mga wikang nakatanggap ng puna mula nang inilabas na unang edisyon ng Atlas Filipinas noong 2016, at mga wikang may kakaunting pag-aaral pa lamang. At noong taóng 2021, nagsimula ang ahensiya na makipag-ugnayan sa Pambansang Komisyon sa mga Katutubong Mamamayan (NCIP) para sa paghingi ng pahintulot sa mga katutubong Pamayanang Kultural (ICC’s) upang makapagsagawa ng fieldwork at makapagsagawa ng balidasyon ng mga katutubong wika. Taóng 2022 hanggang sa ikalawang kwarter ng 2024, nakapagsagawa ng pangangalap ng datos at balidasyon ng komunidad sa ilang wika na dapat maisapahaon ang impormasyon. Mula sa naitalang 130 na wika noong taóng 2016, batay sa naging balidasyon ito ay naging 135 na wika. Ang pagbabago sa bilang ng mga wika ay hindi nangangahulugang nadagdagan ang wika sa Pilipinas bagkus nabalida ang ilang mga wika. Ilan sa mga ito ay ginagamit na ng komunidad ngunit ngayon lamang nasaliksik ng KWF; may mga wikang naitala bilang diyalekto ngunit batay sa balidasyon lumalabas na magkaibang wika; at mayroon ding nailista bilang magkakaibang wika ngunit katulad din ng mga kalapit na komunidad.

At dahil ang BALIDASYON NG MGA WIKA NG PILIPINAS ay isang patuluyang proyekto ng KWF at patuloy na sinusuportahan ng aking tanggapan, makaaasa kayo na sa hinaharap ay maaaring mabago ang bílang batay sa patuluyang pagsasagawa ng balidasyon sa mga komunidad wika sa bansa.

Kailangang maunawaan na mahalaga ang wasto at nabalidang mga datos hinggil sa mga wika dahil magagamit ito na batayan ng KWF para sa pagpaplano ng mga programa at proyekto, at pagbuo ng mga patakarang pangwika. May direktang implikasyon din ito sa mga proyekto at saliksik ng KWF, komunidad ng mga iskolar, at mga ahensiyang pampamahalaan.

Sa huli, hangad ko po at ng aking tanggapan ang pagpapatuloy ng matalik at masiglang ugnayan ng Pambansang Komisyon para sa Katutubong Mamamayan (NCIP), mga lokal na Yunit ng Pamahalaan, at iba pang ahensiyang pampamahalaan para sa pagbibigay-katuparan sa dakilang adhika na hindi lámang maimapa ang mga wika ng Pilipinas kundi mabigyan ang mga itó ng siyentipikong deskripsiyon at wastong datos dahil ang mga wika ay hindi lámang behikulo ng komunikasyon kundi REPRESENTASYON at INGKLUSYON ng bawat pamayang pangwika at pangkultura tungo ganap na pag-iisa at pagbubuo ng ating minamahal na BANSA.

Muli, isang maalab na pagbati sa mga kawani at pamunuan ng KWF, sa mga mananaliksik, at lahat ng naging katuwang para maisakatuparan ang paglulunsad ng atlas at mapa ng mga wika ng Pilipinas!

Isang luntiang Pilipinas sa ating lahat!